การศึกษาคาริโอไทป์ของค่างแว่นถิ่นใต้ (Trachypithecus obscurus) ในประเทศไทย

A karyotypic study of dusky langur (Trachypithecus obscurus) in Thailand

วีรนุช วอนเก่าน้อย (Weeranuch Wonkaonoi)^∗

ดร. สัมภาษณ์ คุณสุข (Dr. Sumpas Khunsook)^∗∗

อลงกลด แทนออมทอง (Alonglod Tanomtong)^∗∗∗

บทคัดย่อ

การศึกษาคาริโอไทป์ของค่างแว่นถิ่นใต้ ใช้ตัวอย่างเลือดสัตว์เพศผู้ 3 ตัว และเพศเมีย 1 ตัว จากสวนสัตว์นครราชสีมาและสวนสัตว์สงขลา เตรียมโครโมโซมด้วยการเพาะเลี้ยงเซลล์เม็ดเลือดขาวที่อุณหภูมิ 37 °C เป็นเวลา 72 ชั่วโมง เก็บเกี่ยวเซลล์ด้วยเทคนิคโคลชิซิน-ไฮโปโทนิค-ฟิกเซชั่น-แอร์ดาร์ยอิง ย้อมสีโครโมโซมด้วยเทคนิคการย้อมสีแบบธรรมดา การย้อมแถบสีแบบจี ผลการศึกษาพบว่าค่างแว่นถิ่นใต้มีจำนวนโครโมโซม 2n (diploid) เท่ากับ 44 แท่ง มีจำนวนโครโมโซมพื้นฐาน (NF) เท่ากับ 88 ในเพศเมียและเพศผู้ โครโมโซมร่างกายประกอบด้วยโครโมโซมชนิดเมทาเซนทริกขนาดใหญ่ 6 แท่ง ซับเมทาเซนทริกขนาดใหญ่ 14 แท่ง เมทาเซนทริกขนาดกลาง 4 แท่ง ซับเมทาเซนทริกขนาดกลาง 10 แท่ง เมทาเซนทริกขนาดเล็ก 2 แท่ง ซับเมทาเซนทริกขนาดเล็ก 4 แท่ง อะโครเซนทริกขนาดเล็ก 2 แท่ง โครโมโซมคู่ที่ 17 จัดเป็น satellite chromosome โครโมโซมเอ็กซ์เป็นชนิดซับเมทาเซนทริกขนาดใหญ่ และโครโมโซมวายเป็นชนิดซับเมทาเซนทริกขนาดเล็ก การย้อมสีโครโมโซมแถบสีแบบจี พบจำนวนแถบสีที่เกิดขึ้นทั้งหมด 198 แถบสี และมีสูตรคาริโอไทป์ ดังต่อไปนี้

สูตรคาริโอไทป์ของค่างแว่นถิ่นใต้เพศผู้ คือ

2n (44) = L^m₆+L^sm₁₄+M^m₄+M^sm₁₀+S^m₂+S^sm₄+S^a₂+X+Y

หรือ = L^m₆+L^sm₁₅+M^m₄+M^sm₁₀+S^m₂+S^sm₅+S^a₂

สูตรคาริโอไทป์ของค่างแว่นถิ่นใต้เพศเมีย คือ

2n (44) = L^m₆+L^sm₁₄+M^m₄+M^sm₁₀+S^m₂+S^sm₄+S^a₂+X+X

หรือ = L^m₆+L^sm₁₆+M^m₄+M^sm₁₀+S^m₂+S^sm₄+S^a₂

ABSTRACT

This is a karyotypic study of the dusky langur. Blood samples were taken from three male and one female kept of Nakhon Ratchasima Zoo and Songkhla Zoo. After the standard whole blood lymphocyte culture at 37°C for 72 hr. in presence of colchicine, metaphase spreads were prepared on microscopic slides and air-dried. Conventional staining, and G-banding were applied to stain the chromosome. The results showed that the number of diploid chromosomes of dusky langur was 2n = 44, the fundamental number (NF) was 88 in the male and female.

คำสำคัญ ค่างแว่นถิ่นใต้, โครโมโซม, คาริโอไทป์

Key words dusky langur, chromosome, karyotype

The type of autosomes were 6 large metacentric, 14 large submetacentric, 4 medium metacentric, 10 medium submetacentric, 2 small metacentric, 4 small submetacentric and 2 small acrocentric chromosomes. In addition, there was a pair of chromosome 17 with clearly observable satellite chromosomes. X-chromosome is a large submetacentric and Y-chromosome is a small submetacentric chromosome. From the G-banding technique, the number of bands was 198.

The karyotype formula for the male dusky langur is as follows:

2n (44) = L^m₆+L^sm₁₄+M^m₄+M^sm₁₀+S^m₂+S^sm₄+S^a₂+X+Y

or = L^m₆+L^sm₁₅+M^m₄+M^sm₁₀+S^m₂+S^sm₅+S^a₂

The karyotype formula for the female dusky langur is as follows:

2n (44) = L^m₆+L^sm₁₄+M^m₄+M^sm₁₀+S^m₂+S^sm₄+S^a₂+X+X

or = L^m₆+L^sm₁₆+M^m₄+M^sm₁₀+S^m₂+S^sm₄+S^a₂

^∗นักศึกษาปริญญาโท สาขาพันธุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

^∗∗Ph.D. (Molecular genetics)

^∗∗∗ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

จากการประชุมทางวิชาการ เสนอผลงานวิจัย ระดับบัณฑืตศึกษา ครั้งที่ 9
วันศุกร์ที่ 19 มกราคม 2550 ณ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
The 9^th Symposium on Graduate Research, KKU. 19 January 2007